Dobrodosli na sajt Medjunarodnog centra za razvoj finansijskog trzistaDobrodosli na sajt Medjunarodnog centra za razvoj finansijskog trzista
O namaUsluge CentraProizvodi CentraSavetovanja i seminariNasi rezultatiNasi klijentiLinkovi
Usaglasite se sa podzakonskim aktima
Stupanjem na snagu Zakona o tržištu hartija od vrednosti i drugih finansijskih instrumenata (od 11.12.2006. godine), kao i relevantnih podzakonskih akata, ukazala se potreba za promenom i usavršavanjem metodologije prijema i realizacije naloga prodaje i kupovine akcija. Navedenim propisima relaksirane su neke od obaveza BDD-a koje su ranije postojale, ali su i uvedene nove koje će zasigurno smetati razvoju domaćeg tržišta.
Bitni činioci navedenih propisa koji najviše utiču na promenu tehnologije rada u brokersko-dilerskim društvima, navedeni su u izvodu iz Pravilnika Komisije za hartije od vrednosti sa podvučenim novim obavezama ili promenjenim dosadašnjim obavezama.

Poreklo osnovnog kapitala

Osnivač brokersko-dilerskog društva daje izjavu o poreklu novčanih i nenovčanih sredstava koja unosi kao osnivački ulog na obrascu BDD - poreklo kapitala.

Domaće ili strano pravno lice koje je osnivač brokersko dilerskog društva dužno je da Komisiji dostavi obrazac (naziv BDD - osnivač pravno lice); koji je dostupan na sajtu Komisije) i:

1)      rešenje o upisu u registar, odnosno overeni prevod izvoda iz registra za strana pravna lica, i za njihove vlasnike;

2)      podatke o tome da li ima značajno učešće u nekom drugom pravnom licu u smislu zakona kojim se uređuju privredna društva (apsolutni i procentualni iznos njegovog vlasništva i datum sticanja),

3)      drugu dokumentaciju po zahtevu Komisije.

Domaće ili strano fizičko lice koje je osnivač brokersko dilerskog društva dužno je da Komisiji dostavi obrazac (naziv BDD - osnivač fizičko lice;) koji je dostupan na sajtu Komisije i:

1)      fotokopiju lične karte za domaće fizičko lice, odnosno fotokopiju pasoša za strano fizičko lice;

2)      poslovnu biografiju, koja treba da sadrži podatke o njegovom dotadašnjem radnom angažovanju i stručnoj spremi;

3)      podatke o tome da li ima značajno učešće u nekom drugom pravnom licu u smislu zakona kojim se uređuju privredna društva (apsolutni i procentualni iznos njegovog vlasništva i datum sticanja),

4)      uverenje nadležnog organa da nije pravnosnažno osuđivano za krivična dela i privredne prestupe, kao i da se protiv njega ne vodi krivični postupak, odnosno postupak za privredne prestupe iz Zakona;

5)      drugu dokumentaciju po zahtevu Komisije.

Pod dokazom da je nadležno regulatorno telo države porekla odobrilo stranom pravnom licu učešće u osnivanju brokersko dilerskog društva u Republici Srbiji podrazumeva se odgovarajući akt tog regulatornog tela o odobrenju navedenom licu da može biti osnivač brokersko dilerskog društva u Republici Srbiji, odnosno izjava tog lica da takvo odobrenje nije potrebno.

 

KVALIFIKOVANO UČEŠĆE

Kvalifikovanim učešćem smatra se učešće u kapitalu brokersko dilerskog društva na osnovu kog se dostiže ili prelazi 5%, 10%, 15%, 20%, 33% ili 50% glasačkih prava u skupštini brokersko dilerskog društva.

 

Zahtev za davanje prethodne saglasnosti za sticanje kvalifikovanog učešća

Zahtev za davanje prethodne saglasnosti za sticanje kvalifikovanog učešća podnosi se na obrascu BDD kvalifikovano učešće), koji je dostupan na sajtu Komisije:

Uz zahtev osnivači - pravna lica koja nameravaju da steknu kvalifikovano učešće dostavljaju:

1)      popunjen Upitnik na obrascu (BDD upitnik kvalifikovano učešće) koji je dostupan na sajtu Komisije,

2)      dokumentaciju iz člana 8. stav 2 Pravilnika,

3)      izvod iz jedinstvene evidencije akcionara, odnosno dokaz iz drugog odgovarajućeg javnog registra koji sadrži listu 10 osnivača (akcionara, odnosno članova) sa najvećim učešćem u kapitalu,

4)      finansijske izveštaje, sa mišljenjem ovlašćenog revizora za poslednje tri godine,

5)      dokaz nadležnog organa uprave o izmirenju poreza, ne stariji od šest meseci;

6)      kratak prikaz poslovnih aktivnosti tog lica u prethodne tri godine,

7)      izjavu o ukupnoj zaduženosti ovog lica, sa specifikacijom i iznosima zaduženja;

8)      saglasnost Narodne banke Srbije, ako banka ili osiguravajuće društvo stiče kvalifikovano učešće;

9)      dokaz o uplaćenoj naknadi Komisiji.

Uz zahtev osnivači fizička lica koja nameravaju da steknu kvalifikovano učešće dostavljaju:

1)      popunjen Upitnik na obrascu (BDD upitnik kvalifikovano učešće) koji je dostupan na sajtu Komisije,

2)      dokumentaciju iz člana 8. stav 3. Pravilnika:

3)      izjavu o imovinskom stanju i poreklu sredstava (nepokretnosti, značajna učešća u kapitalu drugih pravnih lica u smislu odredbi Zakona kojim se uređuju privredna društva, novčani depoziti u bankama s navođenjem naziva i sedišta banke i dr.) uz odgovarajuće dokaze o tom vlasništvu;

4)      dokaz nadležnog organa uprave o izmirenju poreza, ne stariji od šest meseci;

5)      izjavu o ukupnoj zaduženosti ovog lica, sa specifikacijom i iznosima zaduženja;

6)      dokaz o neosuđivanosti za dela iz člana 137. stav 1. tačka. 1, odnosno dokaz da se ne vodi postupak zbog dela iz člana 137. stav 1. tačka 2.

7)      dokaz o uplaćenoj naknadi Komisiji.

 

 

Zahtev za davanje saglasnosti na odluku o izboru člana uprave

Zahtev za davanje saglasnosti na odluku o izboru članova upravnog odbora, odnosno direktora brokrsko dilerskog društva podnosi se na obrascu BDD- uprava iz člana 4. Pravilnika.

Uz zahtev dostavlja se dokumentacija iz člana 138. Zakona, kao i:

1)      odluka nadležnog organa o izboru članova uprave sa obrazloženjem i mišljenjem o poslovnoj reputaciji,

2)      upitnik (BDD- član uprave) koji je dostupan na sajtu Komisije;

3)      dokaz o neosuđivanosti za dela iz člana 137. stav 1. tačka. 1, odnosno dokaz da se ne vodi postupak zbog dela iz člana 137. stav 1. tačka 2,

4)      izjava izabranog lica da nije član uprave drugog brokersko-dilerskog društva, ovlašćene banke; društva za upravljanje investicionim ili dobrovoljnim penzijskim fondom; i sa njima povezanim licima,

5)      dokaz o poslovnoj reputaciji - preporuka pravnog lica kod koga je ovo lice bilo ili je još uvek zaposleno u poslednje tri godine (preporuke sadrže mišljenje o profesionalnim i etičkim kvalitetima tih lica) ili drugi odgovarajući dokaz,

6)      dokaz o radnom iskustvu na poslovima u vezi sa hartijama od vrednosti iz člana 137. stav 3. Zakona – potvrda pravnog lica o vrsti poslova i periodu obavljanja tih poslova i kopija radne knjižice;

7)      dokaz o uplaćenoj naknadi Komisiji.

 

INFORMACIONI SISTEM

Informacioni sistem brokersko-dilerskog društva mora biti organizovan na način kojim se obezbeđuje tačnost i pouzdanost pri prikupljanju, unosu, obradi, prenosu i upotrebi podataka kojima raspolaže brokersko dilersko društvo, odnosno na takav način kojim se osigurava da:

1)      u bazu podataka se unose samo podaci koji su odobreni na način utvrđen aktima društva;

2)      u bazu podataka moraju biti uneti svi podaci čiji je unos odobren;

3)      se vrši redovna provera tačnosti unetih podataka;

4)      samo ovlašćena lica, o kojima brokersko diilersko društvo vodi posebnu evidenciju, imaju pristup bazama podataka i mogućnost unosa, izmene i upotrebe podataka;

5)      svako lice koje ima pristup radnoj stanici mora da ima korisničko ime i šifru i dostupnost samo funkcijama koje su neophodne za vršenje posla tog lica s tim da jedno korisničko ime i šifru može koristiti samo jedno lice.

6)      izvodi iz baze podataka nose datum i vreme sastavljanja i overu ovlašćenog lica;

S obzirom na vrstu delatnosti i obim poslova koje obavlja, brokersko-dilersko društvo mora obezbediti server i dovoljan broj kompjuterskih radnih stanica koji odgovara broju zaposlenih stručnih lica (brokera, portfolio menadžera i investiconih savetnika) za obavljanje poslova na organizovanom tržištu hartija od vrednosti, saldiranje obaveza iz transakcija hartijama od vrednosti, vođenje stanja na računima hartija od vrednosti i drugih poslova koje obavlja to društvo.

Kompjuterske radne stanice moraju biti pouzdane i zaštićene od kvara, i da imaju kapacitet koji podržava informacije o najvećem mogućem broju klijenata i moraju biti međusobno povezane sigurnom lokalnom mrežom.

 

Zahtevi bezbednosti i pouzdanosti

Brokersko dilersko društvo je dužno da odbezbedi:

1)      kontinuitet rada informacionog sistema:

·   formiranje istovremeno duplih podataka (mirror hard disk) na serverima i i obezbeđenjem rezervnog servera (back up server);

·   rezervni izvor napajanja električnom energijom informacionog sistema koji omogućava završetak rada svih započetih poslova;

2)      planove i postupke za funkcionisanje informacionog sistema i telekomunikacija za slučaj vanrednih okolnosti, zaštitu hardvera i softvera od neovlašćenog pristupa podacima i to detaljnim nadzorom (procedure za registrovanje, analizu i kontrolu svake aktivnosti u sistemu), kontrolom pristupa preko dodele ovlašćenja i autorizacije korisnika;

3)      zaštutu informacionog sistema od pada hardverskim rešenjima, pouzdanim sistemima za neprekidno napajanje, rezervnim uređajima, vezama i električnim napajanjem lokalne mreže;

4)      pouzdanost informacionog sistema a pravljenjem sigurnosnih kopija podataka (back up), odnosno propisivanjem sistema i procedura za pravljenje ovakvih kopija, kao i da je čuvanje ovakvih informacija i podataka obezbeđeno na drugoj lokaciji;

5)      plan oporavka podataka u slučaju havarije, s tim da oporavak ne sme trajati duže od 72 sata, propisane procedure za taj oporavak i za to adekvatno osposobljeno osoblje;

6)      kontrolu pristupa prostorijama i informacionom sistemu kao što su: fizičko obezbeđenje ili alarm ili video nadzor;

7)      adekvatnu obuku zaposlenih o korišćenju tog sistema i procedurama propisanim za njegovu zaštitu.

  

Ugovor sa klijentom

Brokersko-dilersko društvo je dužno da s klijentom zaključi pisani ugovor, kojim se regulišu njihova međusobna prava i obaveze u obavljanju delatnosti brokersko-dilerskog društva.

Ugovorom se utvrđuje maksimalna provizija, odnosno naknada koju klijent plaća za usluge koje su predmet ugovora, kao i na koji način se, u slučaju promene tarife u odnosu na tarifu koja je važila u vreme zaključenja ugovora, može primeniti važeća tarifa.

Ugovor obavezno sadrži odredbu da je sastavni deo ugovora izjava klijenta

1)      da su mu pre zaključenja ugovora bila dostupna pravila poslovanja i da je upoznat s njihovim sadržajem,

2)      da je upoznat sa pravilnikom o tarifi brokersko-dilerskog društva,

3)      o njegovom predznanju i iskustvu u obavljanju poslova u vezi sa hartijama od vrednosti i drugim finansijskim instrumentima na finansijskom tržištu.

Izjava klijenta se daje na obrascu (BDD izjava klijenta) koji je dostupan na sajtu Komisije.

Brokersko-dilersko društvo na osnovu izjave klijenta o njegovom predznanju i iskustvu sastavlja izjavu o upozorenju.

1)      o mogućim rizicima koji mogu proisteći iz trgovine određenim hartijama od vrednosti,

2)      ako bi realizacijom primljenog kupovnog naloga nastala obaveza objavljivanja ponude za preuzimanje ili gubitak prava glasa prema odredbama Zakona o preuzimanju akcionarskih društava.

Izjava brokersko-dilersko društvo se daje na obrascu (BDD izjava o upozorenju) koji je dostupan na sajtu Komisije.

 

Nalog

Nalog sadrži:

1)      podatke o prijemu naloga (redni broj naloga, mesto, datum, vreme (sat i minut) i način prijema naloga, broj ugovora);

2)      podatke o klijentu

·   ime, i prezime/naziv klijenta;

·   adresa/ sedište, matični broj,

·   broj vlasničkog računa hartija od vrednosti klijenta sa oznakom člana Centralnog registra kod koga se vodi) ili broj zbirnog kastodi računa hartija od vrednosti (sa oznakom kastodi banke)

·   broj novčanog računa klijenta (sa oznakom poslovne banke – člana Centralnog registra kod koga se vodi);

3)      podaci o nameravanoj transakciji:

·   vrsta naloga (kupovni ili prodajni);

·   vrstu naloga s obzirom na način na koji je određena cena (tržišni ili limit sa navođenjem cene)

·   vrstu naloga prema vremenu važenja naloga (dnevni, do dana i do opoziva, sa navođenjem datuma važenja)

·   CFI kod i ISIN broj hartija od vrednosti, nominalna vrednost

·   količina (broj) hartija od vrednosti i cena izražena u valuti;

4)      podaci o tržištu:

·   organizator tržišta (naziv i matični broj)

·   metod trgovanja

5)      iznos provizije (brokersko dilerskog društva, organizatora tržišta, Centralnog registra)

6)      naznaku da je nalogodavac upoznat i da su mu jasni svi elementi naloga, a naročito način obračuna naknada i troškova koje mora platiti za izvršenje naloga;

7)      potpis klijenta i ovlašćenog lica brokersko-dilerskog društva.

Opoziv naloga sadrži:

1)      podatke o prijemu naloga kojim se opoziva dati nalog (redni broj naloga, mesto, datum, vreme (sat i minut) i način prijema naloga);

2)      podatke o klijentu

·   ime, i prezime/naziv klijenta;

·   adresa/ sedište, matični broj,

3)      podatke o nalogu koji se opoziva (redni broj naloga, mesto, datum, vreme (sat i minut) i način prijema naloga

4)      potpis klijenta i ovlašćenog lica brokersko-dilerskog društva

Svaka izmena već ispostavljenog naloga u pogledu cene ili količine HOV vrši se ispostavljanjem novog naloga.

  

Način prijema naloga

Nalog može biti dat u pismenom obliku

-        neposredno,

-        putem pošte,

-        telefaksa,

-        E mail-a

-        ili drugim elektronskim putem (preko obezbeđenog internet servisa kojim se ne može izmeniti sadržina primeljenog dokumenta).

Izuzetno, nalog može biti dat telefonom ukoliko se koristi uređaj čije tehničke karakteristike snimanja tonskog zapisa obezbeđuju tačnost i pouzdanost, a što podrazumeva kumulativno ispunjenje sledećih uslova:

1)      utvrđivanje tačnog vremena prijema naloga (datum, sat i minut);

2)      identifikaciju broja telefona sa koga je nalog dat;

3)      tačnu identifikaciju klijenta koji je ispostavio nalog.

Snimak telefonski datog naloga društvo je dužno da čuva u elektronskom formatu na odgovarajućem mediju, koji omogućava jasnu i prezicnu reprodukciju istog, najmanje dve godine od dana ispostavljanja datog naloga u informacioni sistem organizatora tržišta.

Napokon je isključena obaveza da se nalog potvrdi pismenim putem pre njegovog unosa u informacioni sistem Berze.

 

Knjiga naloga

Brokersko-dilersko društvo je dužno da vodi knjigu naloga prema vremenskom redosledu prijema naloga.

U knjigu naloga unose se sve primljeni nalozi, izmene, opoziv naloga i podaci o realizaciji naloga.

Knjiga naloga se vodi na način kojim se:

1)      onemogućava naknadna izmena unetih podataka.

2)      obezbeđuje preglednost i hronologija unetih podataka

3)      omogućava dobijanje izvoda (za određenog klijenta, po vrsti ugovora, po vrsti hartija, za određeni period, i sl.).

Knjiga naloga sadrži:

1)      podatke o svim primljenim nalozima:

·   klijenta (sa naznakom vrste ugovora)

·   člana uprave i lica zaposlenog u tom društvu, i povezanih lica

·   samog društva i povezanih lica,

2)      podatke o realizaciji primljenih naloga (odbijen, potpuno ralizovan, delimično realizovan, neralizovan)

U knjigu naloga unose se svi podaci i to:

1)      ime brokera koje je uneo primljeni nalog;

2)      datum i broj zaključenja ugovora sa klijentom i naznakom o vrsti posla

3)      vrsta računa hartija od vrednosti

·   vlasnički račun hartija od vrednosti klijenta,

·   vlasnički račun hartija od vrednosti brokersko-dilerskog društva i povezanih lica,

·   vlasnički račun hartija od vrednosti člana uprave ili lica zaposlenog u brokersko-dilerskom društvu i povezanih lica,

·   račun upravljanja klijenta;

4)      mesto prijema naloga:

·   neposredno u prostorijama brokersko-dilerskog društva,

·   neposredno u filijali

·   neposredno van sedišta u prostorijama drugog pravnog lica

·   preko pravnog lica ovlašćenog za prijem, ali ne i za izvršenje naloga ;

5)      način prijema naloga:

·   u pisanom obliku (neposredno, putem pošte, telefaksom ili elektronskim putem

·   telefonskim putem,

6)      vrsta naloga prema

·   vrsti transakcije:

-    nalog za kupovinu

-    nalog za prodaju;

·   prema ceni

-    tržišni nalog,

-    limit nalog (nalog sa limitiranom cenom);

·   vremenu važenja naloga

-    dnevni nalog,

-    nalog do dana (uz oznaku se dodaje datum do kada nalog važi),

-    nalog do opoziva (nalog bez ograničenog važenja);

7)      CFI kod i ISIN broj hartije od vrednosti,

8)      broj (količina) hartija od vrednosti

9)      datum i način dostavljanja potvrde o prijemu (izmene ili opoziva) naloga;

10)  odbijanje prijema, opoziv ili izmena naloga (obeležava se datim oznakama):

·   odbijanje prijema (navesti razlog za odbijanje i datum kad je klijent obavešten o odbijanju),

·   opoziv (navesti dan i sat kad je nalog opozvan),

·   izmena (navesti dan i čas izmene, odnosno redni broj novog naloga);

11)  izvršenje naloga datum i vreme (dan i sat) kad je nalog unet u informacioni sistem organizatora tržišta i ime brokera

12)  realizacija naloga: datum i vreme (dan i sat i minut) kad je nalog realizovan;

13)  način realizacije naloga (zaključenje transakcije):

·   na organizovanom berzanskom tržištu (organizator tržišta i metod trgovanja),

·   na organizovanom vanberzanskom tržištu (organizator tržišta i metod trgovanja),

·   van organizovanog tržišta;

14)  broj (količina) hartija od vrednosti za koje je nalog realizovan sa naznakom u celosti ili delimično

15) cena po kojoj je nalog realizovan.

  

Pokrivenost naloga

Pre ispostavljanja naloga u informacioni sistem organizatora tržišta, društvo je dužno da proveri da li na računu hartija od vrednosti ima dovoljno hartija od vrednosti koje su predmet prodaje, odnosno da li na novčanom računu klijenta ima dovoljno sredstava za izmirenje njegovih obaveza koje bi nastale po osnovu izvršenja naloga za kupovinu hartija od vrednosti.

Ovo znači da više nema netinga!

 

Sve u svemu, čitajući odredbe navedenog Pravilnika, može se zaključiti da se na njemu radilo veoma brzo tako da je došlo do pojave grešaka u tekstu, kao i komplikovanja vođenja knjige naloga.

Najgore od svega je da je ukinut neting čime je unazađeno trgovanje HoV i opet ostavljeno Centralnom registru, odnosno bankama da utiču na vreme saldiranja.


Bez obzira na sve, stručnjaci Centra su se maksimalno angažovali na implementaciji odredaba Zakona i podzakonskih akata i izvršili prilagođavanje BACK OFFICE-a novom okruženju za sve svoje klijente.
Posrednici na vrh
"Mali" akcionari
Emitenti
Posrednici
Investitori
Proizvodi Centra
Kontaktirajte nasKnjiga gostijuMapa sajta